kompozisyon nasıl yazılır
Giriş Bölümü :
Giriş Bölümünün Özellikleri : Giriş bölümünde konu ve konuya bakış açısı belirtilir.
Giriş Cümlesi:
ü Kısa ve ilgi çekici bir cümledir.
ü BaÄŸlayıcı öğelerle baÅŸlanmaz. (Çünkü, Mesela gibi…)
ü Yazıda ele alınacak konuyu tanıtır; yazarın konuya nasıl bir yaklaşım getireceğini sezdirir.
ü Genelden özele (tümden gelim) yazılmış paragraflarda, paragrafın giriş cümlesi aynı zamanda paragrafın ana düşüncesidir.
ü Tanımlama, açıklama, soru cümlesi biçiminde kurulabilir.
Kompozisyon giriş cümlelerine örnek:
ü Herhangi bir halk ÅŸiiri antolojisini başından sonuna okumayı hiç denediniz mi?…
ü Åžiir, ne söylediÄŸinden çok, nasıl söylendiÄŸi ile çekiciliÄŸe ulaşır…
ü Softalık, bir düşünce, bir bilgi kanseri diye anlatılabilir…
Gelişme Bölümü :
Gelişme Bölümünün Özellikleri :
ü Gelişme bölümü; konuyu açıklayan, ana düşüncenin ortaya çıkmasına katkıda bulunan yardımcı düşünceleri içerir.
ü Konu, bu bölümde açılır. Bunun için de örneklerden benzerliklerden, karşıtlıklardan, tanık göstermelerden yararlanılır.
ü Ayrıntılar, gelişme cümlelerinde birbirini tamamlayarak, birbirine, bağlayıcı öğelerle bağlanarak sıralanır.
ü Gelişme bölümündeki paragraflardan her biri, dil ve düşünce yönünden kendisinden önceki ve sonraki paragrafa bağlıdır.
ü Tüme varım yöntemiyle yazılan yazılarda ana düşünce, gelişme cümlelerinden biri olabilir.
Kompozisyon gelişme bölümlerine örnek 1:
Yazarken, kitapları bir yana bırakır, aklımdan çıkarırım; kendi gidişimi aksatır diye. (giriş cümlesi)
Gerçekten de iyi yazarlar üstüme fena abanır, yüreksiz ederler beni. Hani bir ressam varmış, kötü horoz resimleri yapar ve uÅŸaklarına, dükkana hiç canlı horoz sokmamalarını sıkı sıkı tembih edermiÅŸ, ben de öyle… Hatta çalgıcı Antigenides’in bulduÄŸu çare benim daha çok iÅŸime gelirdi Antigenides bir ÅŸey çalacağı zaman, kendinden önce ve sonra halka uzun süre kötü ÅŸarkılar dinletirmiÅŸ… (geliÅŸme bölümü)
Kompozisyon gelişme bölümlerine örnek 2:
Tiyatronun görevi yeni kelimeleri tanıtmak ve dile yerleÅŸtirmek deÄŸildir… (giriÅŸ bölümü)
Bu görev televizyon gibi yayın araçlarına düşer. Özellikle gerçekçi oyunlarda yeni türetilen ve halkın henüz kullanmadığı kelimelerin kullanılmasına karşıyım. Åžinasi : Tiyatroda kiÅŸilerin, kiÅŸiliklerine göre konuÅŸması gerektiÄŸini söylerken en doÄŸru ilkeyi göstermiÅŸti. Alışılmamış kelimeler sahnede kullanıldığında halkta tepki yaratıyor. Bugün Türkçe’yi çok iyi kullanan yazarların yanı sıra, aşırı ve öz Türkçe kelimelerle dolu eserlerle de karşılaşıyoruz. Tiyatro eserlerinde bunu yapamazsınız. Tiyatroda rol alan her oyuncu, kahramanın mensup olduÄŸu toplum kesimine uygun biçimde konuÅŸur… (geliÅŸme bölümü)
Sonuç Bölümü : Sonuç bölümü, belli bir bakış açısı doğrultusunda geliştirilen konunun açıklandığı, amaçlanan sonuca ulaştırıldığı, konunun bir yargıya bağlandığı bölümdür.
Sonuç Bölümünün Özellikleri :
ü Dil ve düşünce yönünden kendinden önceki paragrafa bağlıdır.
ü Kısa bir biçimde kurulan bu bölüm, toparlayıcı ve özet niteliğinde olan bağlayıcı öğelerle (kısaca, özetle, denilebilir ki) başlayabilir.
ü Tüme varım yöntemiyle yazılmış yazılarda, ana düşünce bu bölümdedir.
ü Öykü, roman, anı gibi türlerde anlatılan olayın bitiş durumunu içerir.
Sonuç bölümü için örnek :
Bir Kurban bayramı daha… 1930′lar çok çok gerilerde kaldı. O günlerin çocuÄŸu da öldü gitti.
Sanılır ki, kiÅŸi bir kez ölür. Öyle deÄŸil oysa! KiÅŸi, yaÅŸam boyunca pek çok kez ölür. Bakarım zaman zaman eski resimlere: Ä°ÅŸte Phobus FotoÄŸrafhanesi’nde çekilmiÅŸ resimler. Golf pantolonlu, ya da kısa pantolonlu bir çocuk… Ne oldu ona? Öldü gitti. Daha sonra ilkokul, ortaokul, lise sıralarındaki çocuklar, gençler… Hepsi yok oldular. Yok olmak deÄŸil mi ölmek? Öyle ise boyuna ölüyoruz, biçimden biçime giriyoruz, bambaÅŸka bir insan oluyoruz zamanla. Altmışındaki kiÅŸiyle sekiz, on, on beÅŸ yaÅŸların kiÅŸisi nasıl olur da aynı insan olur, olabilir? Zamanın bir oyunu bu bize.
Hep ölüyoruz, öle öle büyüyor, değişiyoruz, son ölüme doğru gidiyoruz.
Yazıda Başlık : Bir yazıya verilen ada başlık denir.
BaÅŸlık, bir yazının neyi anlattığını, ya da bu yazının yazılma gerekçesini sezdirecek bir özellik gösterir. Kısaca konuyu tanıtan, ana düşünceyi birkaç sözcükle yansıtan sözdür. BaÅŸka bir deyiÅŸle baÅŸlık; konu – ana düşünce uyumunu yansıtan bir özellik gösterir.
“Bu yazıya en uygun baÅŸlık hangisi olabilir?” Åžeklindeki sorularda, bu açıklamalar dikkate alınarak baÅŸlık saptanmalıdır.
Yorumlar